محاسبه نسبت دور کمر به باسن (WHR)

محاسبه نسبت دور کمر به باسن و دور کمر به قد

وزن و BMI نشان نمی‌دهند چربی بدن در کجا ذخیره شده است؛ در حالی که محل ذخیره‌ی چربی برای سلامت اهمیت زیادی دارد. چربی ناحیه‌ی شکم، به‌خصوص چربی اطراف اندام‌های داخلی، ارتباط قوی‌تری با بیماری‌های قلبی‌عروقی و دیابت نوع ۲ دارد. با ابزار محاسبه نسبت دور کمر به باسن تولتولیا کافی است دور کمر و باسن خود را با یک متر خیاطی اندازه بگیرید تا نسبت دور کمر به باسن (WHR) و در صورت وارد کردن قد، نسبت دور کمر به قد را ببینید و بدانید در کدام محدوده‌ی خطر قرار دارید.

ویژگی‌های ابزار

• محاسبه‌ی نسبت دور کمر به باسن با آستانه‌های جداگانه برای زنان و مردان.
• محاسبه‌ی نسبت دور کمر به قد با وارد کردن قد.
• بررسی دور کمر به‌تنهایی بر اساس معیارهای سازمان جهانی بهداشت.
• راهنمای اندازه‌گیری درست کنار هر فیلد.
• رایگان، بدون ثبت‌نام و بدون ذخیره‌ی اطلاعات.

آموزش اندازه‌گیری دور کمر و باسن

1. صاف و آرام بایستید و شکم را تو ندهید.
2. دور کمر: متر را در وسط فاصله‌ی پایین‌ترین دنده و بالای استخوان لگن (معمولاً کمی بالاتر از ناف) قرار دهید و در پایان یک بازدم عادی اندازه بگیرید.
3. دور باسن: متر را دور پهن‌ترین قسمت باسن قرار دهید.
4. متر را موازی با زمین نگه دارید؛ به پوست بچسبد اما آن را فشار ندهد.
5. هر اندازه را دو بار بگیرید و میانگین را به سانتی‌متر در ابزار وارد کنید.

فرمول محاسبه

• نسبت دور کمر به باسن = دور کمر ÷ دور باسن
• نسبت دور کمر به قد = دور کمر ÷ قد

مثال: مردی با دور کمر ۹۵ و دور باسن ۱۰۰ سانتی‌متر، نسبت دور کمر به باسن ۰٫۹۵ دارد که از آستانه‌ی ۰٫۹۰ بالاتر است. اگر قد او ۱۷۵ سانتی‌متر باشد، نسبت دور کمر به قد او حدود ۰٫۵۴ است که از مرز ۰٫۵ بیشتر است.

آستانه‌های خطر سازمان جهانی بهداشت

شاخصزنانمرداننسبت دور کمر به باسن؛ افزایش قابل‌توجه خطر۰٫۸۵ و بالاتر۰٫۹۰ و بالاتردور کمر؛ افزایش خطر۸۰ سانتی‌متر و بیشتر۹۴ سانتی‌متر و بیشتردور کمر؛ افزایش قابل‌توجه خطر۸۸ سانتی‌متر و بیشتر۱۰۲ سانتی‌متر و بیشتر

برای نسبت دور کمر به قد، یک قاعده‌ی ساده و پرکاربرد این است: دور کمر کمتر از نصف قد باشد؛ یعنی نسبت کمتر از ۰٫۵.

بدن سیبی‌شکل و گلابی‌شکل

در بدن «سیبی‌شکل»، چربی بیشتر در ناحیه‌ی شکم جمع می‌شود و نسبت دور کمر به باسن بالاتر است. در بدن «گلابی‌شکل»، چربی بیشتر در باسن و ران‌ها ذخیره می‌شود. چربی شکمی از نظر متابولیک فعال‌تر است و ارتباط قوی‌تری با بیماری‌های قلبی و دیابت دارد؛ به همین دلیل، دو نفر با BMI یکسان ممکن است خطر سلامتی متفاوتی داشته باشند.

این شاخص را در کنار محاسبه BMI و محاسبه‌گر درصد چربی بدن بررسی کنید تا تصویر کامل‌تری از ترکیب بدن خود داشته باشید.

کاربردهای ابزار

• پیگیری تغییرات بدن: نسبت دور کمر می‌تواند با کاهش چربی یا ورزش تغییر کند، حتی وقتی عدد ترازو ثابت مانده است.
• مکمل BMI: تشخیص چربی شکمی در افرادی که BMI طبیعی دارند.
• آگاهی از خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی: یک غربالگری ساده که فقط به متر خیاطی نیاز دارد.
• مربیان ورزشی و متخصصان تغذیه: یک اندازه‌گیری ساده و تکرارپذیر برای پیگیری مراجعان.

سؤالات متداول

دور کمر استاندارد چقدر است؟

طبق معیار سازمان جهانی بهداشت، خطر سلامتی برای زنان از دور کمر ۸۰ سانتی‌متر و برای مردان از ۹۴ سانتی‌متر افزایش پیدا می‌کند و از ۸۸ و ۱۰۲ سانتی‌متر به‌طور قابل‌توجهی بیشتر می‌شود. البته قد هم مهم است؛ نسبت دور کمر به قد کمتر از ۰٫۵ معیار ساده و مفیدی است.

نسبت دور کمر به باسن سالم چقدر است؟

بر اساس سازمان جهانی بهداشت، نسبت کمتر از ۰٫۸۵ برای زنان و کمتر از ۰٫۹۰ برای مردان؛ مقادیر بالاتر با افزایش قابل‌توجه خطر بیماری‌های متابولیک همراه است.

نسبت دور کمر به باسن بهتر است یا BMI؟

این دو شاخص چیزهای متفاوتی را می‌سنجند. BMI وزن را نسبت به قد بررسی می‌کند، اما نسبت دور کمر به باسن نشان می‌دهد چربی در کجای بدن ذخیره شده است. استفاده‌ی هم‌زمان از هر دو، تصویر دقیق‌تری می‌دهد.

آیا با ورزش می‌توان دور کمر را کم کرد؟

کاهش چربی موضعی فقط با ورزش‌های شکم ممکن نیست، اما ترکیب فعالیت بدنی منظم، تغذیه‌ی متعادل و خواب کافی، چربی کل بدن و به‌خصوص چربی شکمی را در طول چند ماه کاهش می‌دهد. برای برنامه‌ریزی، از محاسبه کالری مورد نیاز روزانه کمک بگیرید.

آیا این ابزار جایگزین معاینه‌ی پزشکی است؟

خیر. این شاخص یک ابزار غربالگری ساده است و جایگزین ارزیابی پزشکی نیست. اگر نتیجه‌ی شما در محدوده‌ی پرخطر است، به‌خصوص اگر فشار خون، قند یا چربی خون بالا دارید، با پزشک مشورت کنید.

آیا این شاخص برای زنان باردار و کودکان کاربرد دارد؟

خیر. آستانه‌های این ابزار برای بزرگسالان طراحی شده‌اند و برای زنان باردار و کودکان مناسب نیستند.